.

استرپتوکوک پیوژنز(به لاتین: Streptococcus pyogenes)‏ کوکسی‌های گرم مثبتی هستند که در گروه A طبقه بندی لنسفیلد قرار می‌گیرد. استرپتوکوک پیوژنز هنگامی که بر روی آگار خون دار رشد می‌کند، بتا همولیتیک است

استرپتوکوک β همولیتیک گروه Aکه موجب عفونت گلو وپوستی در انسان می گردد.توکسین های (اگزوتوکسین ها)مختلفی تولید می کند که یکی از مهمترین آنها استرپتولیزین-O می باشد که خاصیت ایمونولوژیکی داردوسبب تولید آنتی بادی اختصاصی (ASO)در بدن می گردد وتعیین تیترASOدر سرم بیمار نشانه آلودگی به این میکروب می باشدوازعوارض آلودگی به این میکروب تب روماتیسمی وگلرومرولونفریت حاد است

استرپتوکوک پیوژنز، فاکتورهای بیماریزایی مختلفی را تولید می‌کند. این باکتری با استفاده از این فاکتورهای بیماریزایی می‌تواند به سلول‌های میزبان بچسبد، از سیستم ایمنی میزبان فرار کند یا در بدن پخش شود[۷].

  • کپسول:

کپسول از هیالورونیک اسید تشکیل شده‌است و موجب مقاومت باکتری نسبت به هضم شدن در برابر نوتروفیل‌ها خواهد بود.

  • پروتئین M:

پروتئین M موجب مهار اپسونیزاسیون توسط سیستم کمپلمان میزبان می‌شود. همچنین می‌تواند با اتصال به فیبرینوژن، اپسونیزاسیون را مهار کند. با این وجود، این پروتئین نقطه ضعف باکتری است زیرا آنتی بادی‌های تولید شده علیه آن، موجب به دام افتادن باکتری توسط فاگوسیت‌ها (گلبول‌های سفید) خواهد شد. هر سویه، پروتئین M ویژه خود را تولید می‌کند. از پروتئین M برای سروتیپ بندی سویه‌های استرپتوکوک پیوژنز نیز استفاده می‌شود.

  • پروتئین T:

پروتئین T (مقاوم به تریپسین)، پروتئین ثانویه ویژه تیپ است که شاخص اپیدمیولوژیکی مفیدی برای سویه‌هایی است که پروتئین M را بیان نمی‌کنند. عملکرد دقیق پروتئین اخیر هنوز ناشناخته باقی‌مانده‌است.

  • استرپتولیزین O:

نوعی اگزوتوکسین است که در همولیز گلبول‌های قرمز (بتا همولیز) نقش دارد. آنتی بادی تولید شده علیه استرپتولیزین O را می‌توان در بدن شناسایی کرد. استرپتولیزین O یا به اختصار ASO بیانگر عفونت اخیر با استرپتوکوک پیوژنز است.

  • استرپتولیزین S:

نوعی اگزوتوکسین است که دارای فعالیت کاردیوتوکسیک (اثر بر قلب) می‌باشد. استرپتولیزین S، ایمنی زا نیست و در برابر اکسیژن پایدار است (بر خلاف استرپتولیزین O). این توکسین، بسیاری از رده‌های سلولی مثل نوتروفیل‌ها، پلاکت‌ها و اندام‌ها را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

  • اگزوتوکسین تب زای استرپتوکوکی:

SpeA و SpeC، سوپرآنتی ژن‌هایی هستند که توسط این باکتری تولید می‌شوند. آن‌ها، مسئول ایجاد راش در تب مخملک و بسیاری از علائم سندرم شوک توکسیک استرپتوکوکی می‌باشند.

  • استرپتوکیناز:

آنزیمی است که پلاسمینوژن را فعال کرده و به پلاسمین تبدیل می‌کند. استرپتوکیناز در هضم فیبرین و سایر پروتئین‌ها نقش دارد.

  • هیالورونیداز:

از مهمترین فاکتورهای گسترش باکتری در بدن است. هیالورونیداز، اسید هیالورونیک (مهمترین بخش بافت همبند) را تجزیه می‌کند.

  • استرپتودورناز:

هر سویه می‌تواند تا ۴ نوع آنزیم DNase تولید کند. استرپتودورناز از به دام افتادن باکتری در دام‌های خارج سلولی نوتروفیلی (neutrophil extracellular traps) که از جنس DNA هستند، جلوگیری می‌کند. آنتی بادی‌های تولید شده علیه DNaseB، به عنوان یک شاخص مهم برای تشخیص عفونت‌های پوستی استرپتوکوکی مطرح می‌باشد.

  • C5a پپتیداز:

C5a (کموتاکسین قوی نوتروفیلی) را تجزیه می‌کند. در مراحل اولیه عفونت از مهاجرت نوتروفیل‌ها به سمت باکتری جلوگیری می‌کند.

برای تعیین تیتر ASOاز دوروش راپیدو روش لوله ای استفاده می شود:

الف)روش سریع(Rapid): تست غربال گری سریع وبراساس آگلوتیناسیون پاسیو می باشد.دراین روش ذرات لاتکس حساس شده با استرپتولیزین Oدربرخورد با سرم دارای ASO آگلوتینه می گردد که در صورت مثبت بودن برای تعیین ASOتیتر در سرم روش لوله ای انجام می دهیم.

دقت 1:سرم باید تازه نهیه شده باشد.

دقت2:برای انجام تست راپید از کنترل های مثبت ومنفی استفاده می کنیم.

ب)روش لوله ای:اساس روش لوله ای خنثی شدن(نوترالیزاسیون) می باشد. ایتدا رقت های سرمی  100/1 ( 1/0سی سی سرم بیمار + 9/9cc از بافرASO)و 500/1سرمی(1CCاز رقت 100/1+4CCبافرASO)وسوسپانسیون 5% گلبول های قرمز گروه خونی Oوبافر ASOواسترپتولیزین Oرا طبق بروشور کیت مصرفی تهیه کرده وطبق جدول زیر عمل می کنیم :

کنترل ها

500/1

100/1

رقت های سرم

8

7

6

5

4

3

2

1

شماره لوله

_

_

6/0

8/0

1

3/0

4/0

6/0

سرم رقیق شده

1CC

1/5CC

4/0

2/0

0

7/0

6/0

4/0

بافر ASO

0/5CC

_

5/0

5/0

5/0

5/0

5/0

5/0

استرپتولیزین O

لوله ها را 15دقیقه دربن ماری °37سانتی گراد می گذاریم.

 

 

 

CCگلبول های قرمز 5درصد

5/0

5/0

5/0

5/0

5/0

5/0

5/0

5/0

لوله 45دقیقه در بن ماری °37سانتی گراد می گذاریم.

                         

 

خواندن نتیجه:

1-      سرم فرد حاوی ASOباشد با SO اضافه شده خنثی و همولیز ایجاد نمی گردد آخرین لوله عدم همولیز رابه عنوان تیتر ASOبرحسب واحدToddگزارش می کنیم.

2-      اگر سرم فرد ASOنداشته باشد SOبدون خنثی شدن باقی مانده وسبب همولیز گلبول های قرمز خواهد شد.

واحدTodd:عبارتند از عکس بالاترین رقت سرمی که مانع از همولیز کامل گلبول های قرمزتوسط SOمی شود.مقدار نرمال معولا 166تاد یا250تاد می باشد.

مقادیر نرمال : مقادیر طبیعی کمتر از 240-200 IU ( بر اساس نوع آزمایشگاه متفاوت است) می باشد که از روش لاتکس استفاده میشود. براساس روشهای گذشته شاخص طبیعی در بزرگسالان کمتر از 240 واحد Todd  و کمتر از 320 واحد Todd در کودکان بود.

موارد افزایش: با عفونت استوپتوکوکی پس از 5-4 هفته تیتر ASO به حداکثر خود می رسد( معمولا 3-2 هفته پس از شروع تب روماتیسمی حاد). در 90% بیماران با تب حاد روماتیسمی افزایش تیتر داریم در حالیکه پس از عفونت استروپتوکوک پوستی معمولا افزایش تیتر نداریم. ASO ممکن است در بیمارانی که هیپرگاماگلوبین دارند یا فعالیت ایمنولوژیک افزایش یافته است بصورت غیر اختصاصی بالا برود.

فاکتورهای مخدوش کننده: تیتر ASO با تغییر سن ، فصل و  جغرافیای منطقه متغیر می باشد . مقادیر بالاتر در کودکان و در کسانی که در جاهای شلوغ زندگی میکنند و در آب و هوای معتدل شایعتر است . آلودگی سرمی وواکنش متقاطع با سارکولم عضله ندرتا می تواند نتایج مثبت کاذبی را به همراه داشته باشد.

موارد کاربرد:ASO همراه با دیگر آنتی بادی های ضد استرپتوکوکی نظیر DNAse   ، آنتی استرپتوکیناز ، آنتی هیالورونیداز برای نشان دادن شواهد  عفونت استوپتوکوکی مفید می باشد.

گلودرد استرپتوکوکی یا التهاب حلق استرپتوکوکی یک بیماری است که عامل ایجاد آن نوعی باکتری به نام “استرپتوکوک گروه A[۱] است. گلودرد استرپتوکوکی دهان و لوزه‏ها را تحت تاثیر قرار می‏دهد. لوزه‏ها، دو غده هستند که در قسمت گلو و در پشت دهان قرار دارند. گلودرد استرپتوکوکی می‏تواند بر روی جعبه صدا (حنجره) نیز اثرگذار باشد. نشانههای شایع عبارتند از تب، گلو درد (زخم گلو نیز گفته می‏شود)، و متورم وجود غده‏هایی (موسوم به غدد لنفاوی) در ناحیه گردن. گلودردهای استرپتوکوکی، ۳۷% از موارد گلودرد را در بین کودکان تشکیل می‏دهند.[۲]

گلودرد استرپتوکوکی از طریق تماس نزدیک با فرد بیمار منتقل می‏شود. برای تایید ابتلای فرد به گلودرد استرپتوکوکی، لازم است آزمایشی موسوم به کشت حلق انجام گیرد. حتی بدون این آزمایش، مورد احتمالی گلودرد استرپتوکوکی را می‏توان از روی نشانهها تشخیص داد. مصرف آنتی بیوتیک می‏تواند برای فرد مبتلا به گلودرد استرپتوکوکی مفید باشد. آنتی بیوتیک‏ها داروهایی هستند که باکتری‏ها را از بین می‏برند. این داروها اغلب برای پیشگیری از بروز عوارضی نظیر تب رماتیسمی استفاده می‏شوند و کمتر برای کاستن از دوره بیماری مصرف می‏شوند.[

نشانه‏های عادی گلودرد استرپتوکوکی عبارتند از التهاب حلق، تب بالای ۳۸ درجه سانتی گراد (۱۰۰٫۴ درجه فارنهایت)، چرک (مایع زرد یا سبز رنگ متشکل از باکتری‏های مرده و گلبول‏های سفید خون) روی لوزه‏ها و تورم غدد لنفاوی.[۳]

سایر نشانه‏های این بیماری عبارتند از:

نشانه‏های بیماری در فرد مبتلا به گلودرد استرپتوکوکی سه روز پس از برقراری تماس با فرد بیمار، بروز می‏کنند.[

بیشتر بدانیم ( دانشجویان عزیز این قسمت در کوییز و امتحان نمی آید)

تب روماتیسمی حاد(به انگلیسی: Rheumatic fever)‏ عارضه التهابی عفونت باکتریایی استرپتوکوک گروه آ بتا همولیتیک است که ممکن است ۲ تا ۶ هفته بعد از عفونت ایجاد شده و اعضای مهم بدن از جمله مفاصل، قلب، پوست و مغز را درگیر می‌سازد. علت ایجاد این بیماری وجود واکنش متقاطع میان آنتی بادی ضد باکتری با بدن فرد است.

این بیماری گسترش جهانی دارد ولی از دهه ۶۰ به بعد به خصوص در کشورهای پیشرفته شیوع آن کاهش یافته‌است. به طوری که شیوع آن در آمریکا ۲ در ۱۰۰هزار نفر و در کشورهای در حال توسعه ۱۰۰ مورد در یکصد هزار نفر است. علت این کاهش، شیوع استفاده از آنتی‌بیوتیکها در درمان عفونتهای میکروبی است. سن شیوع این بیماری در۶ تا ۱۵ سالگی است که عفونت بااسترپتوکوک گروه آ متداول است. این بیماری در کودکان زیر ۴ سال و بزرگسال بالای ۴۰ سال نادر است. بیماری حدود ۲-۶ هفته بعد از عفونت گلو با استرپتوکوک شروع می‌شود (در عفونت پوستی تب روماتیسمی ایجاد نمی‌شود.). ضایعه مشخص این بیماری التهاب نزدیک عروقی گرانولوماتوز است. درگیری قلبی می‌تواند خود محدود شونده و یا پیشرونده باشد. بیشتر دریچه میترال (۷۵-۸۰%) و سپس دریچه آئورتی (۳۰%) درگیر می‌شوند. دریچه‌های سه‌لتی و ریوی کمترین شیوع درگیری را در این بیماری دارند. التهاب مفصلی (آرتریت) با مشخصات دردشدید، تورم، گرمی، و گاهی قرمزی مفصل که می‌تواند از مفصلی به مفصل دیگر نقل مکان کند (آرتریت مهاجر). شایعترین مفاصل درگیر عبارتند از مچ دست، آرنج، زانوها و مچ پا. التهاب مفصلی معمولاً در عرض ۱۴-۱۰ روز فروکش می‌کند ولی بدون درمان، سایر مفاصل نیز ممکن است درگیر شوند. بیماری توسط علایم (کرایتریای) جونز تشخیص داده می‌شود.

 عفونت‌های استرپتوکوک معمولاً با درمان قابل علاج هستند. تب روماتیسمی قابل پیشگیری است ولی قابل علاج (درمان قطعی) نیست. این عارضه در عرض ۱۲-۲ هفته فروکش می‌نماید. در بعضی موارد، تب روماتیسمی ممکن است به دریچه‌های قلبی آسیب بزند. دریچه آسیب دیده را می‌توان با جراحی تعویض کرد. در موارد نادر تب روماتیسمی حتی با درمان می‌تواند کشنده باشد.

 

رژیم غذایی

 

رژیم مایعات با غذاهای نرم در مراحل اولیه بیماری که به‌تدریج به یک رژیم عادی غنی از پروتئین، کالری و ویتامین‌ها تغییر داده می‌شود.

 

طی مطالعات انجام شده مصرف زیاد گوشت قرمز، ذرت، گندم، ادویه، نمک، شکر، آرد، چای، قهوه و قارچ علایم بیماری را در افراد مبتلا به آرتریت روماتوئید تشدید می‌کند. این بیماران باید مصرف روغنهای آفتابگردان، سویا و کنجد دار را کاهش و مصرف سس، غذاهای سرخ شده را متوقف کنند.

 

رژیم غذایی کم‌نمک در صورتی که بیمار دچار کاردیت (التهاب قلب) باشد، توصیه می‌شود.

 

غذاهای گیاهی و برنامه غذایی فاقد اسید آمینه گلوتن موجب کاهش علایم و ارتقا سلامت مبتلایان به روماتیسم مفصلی دارد.

 

انگور میوه‌ای پر انرژی است که در طب سنتی در درمان بیماری‌هایی مانند آرتریت روماتوئید و روماتیسم کاربرد داشته‌است.انگوربه دلیل داشتن پتاسیم حاوی خاصیت ادرار آوراست و همچنین این میوه به دلیل داشتن آنتی اکسیدان‌هایی همچون ELLAGIC ACID ضمن کاهش علائم بیماری التهاب مفاصل، عملکرد مواد سرطانزای بدن را نیز خنثی می‌کند.

 

مصرف منظم روغن کبد ماهی نیاز بیماران مبتلا به بیماری‌های التهابی مفاصل را به داروهای مسکن کاهش می‌دهد.

 

 سندرم گلومرونفریتیک حاد(به انگلیسی: Acute glomerulonephritis )‏ نوعی بیماری است که با ادم، ادرار خونی، دفع پروتیئن،وافزایش فشار خون به طور ناگهانی همراه است.این بیماری نمونه‌ای از سندرم نفریتیک حاد است،در سندرم نفریتیک حاد گلومرول ثانویه به مکانیسم ایمنولوژی دچار التهاب می‌شود. گلومرونفریت پس از عفونت استرپتوکوکی(به انگلیسی: Acute poststreptococcal glomerulonephritis (APSGN) )‏بعد از ابتلا به یک عفونت پوستی یا عفونت حلق توسط رده استرپتوکوک بتا همولیتیک گروه آایجاد می‌شود.