سیفیلیس

تصویر میکروسکپی از ترپونما پالیدوم
   
   
   
   
   
   

 

 

سیفیلیس یک بیماری باکتریایی است و در دو شکل جنسی (بیماری‌های آمیزشی) و غیرجنسی انتشار می‌یابد. این بیماری در اثر تماس مستقیم با پوست عفونی منتقل می‌شود. همچنین از مادر به نوزاد و از طریق خون آلوده منتقل می‌شود. این بیماری در صورت درمان نشدن می‌تواند سبب زمینگیر شدن افراد یا مرگ آنها شود. باکتری عامل این بیماری اسپیروکتی از جنس ترپونما گونه (ترپونما پالیدوم) است.

روش تشخیص این بیماری آزمایش خون (VDRL) و کِشت میکروب است. توصیه می‌شود تمام زنان باردار این آزمایش خون را بدهند.

محتویات

 [نهفتن

روش‌های انتقال

آمیزش جنسی با فرد بیمار (آمیزش دهانی، مقعدی و مهبلی)، استفاده از سرنگ و سوزن مشترک، از مادر به نوزاد، و از طریق انتقال خون آلوده.

پیشگیری

مراحل سه‌گانه

شانکر پدیدآمده از سیفیلیس روی دست
۱-مرحله اولیه (شانکر) *[۱]

دوره کمون سیفلیس به طور متوسط ۲۱ روز است. ۱۰ تا ۹۰ روز پس از ورود باکتری به بدن، زخم کوچک نرم، گرد و بدون دردی ایجاد می‌شود.به این زخم جلدی شانکرمی گویند .شانکر تناسلی معمولاً یکی است و شانکرهای غیر تناسلی روی لبها و حفره دهان دیده می‌شود . شانکر به صورت یک پاپول ظاهر می‌شود که دچار نکروز شده و زخمی می‌گردد . این زخم از سه دهم سانتی متر تا دوسانتی متر اندازه دارد بدون درد بوده و سفت می‌باشد . قاعده ان دارای ترشح خفیف سروز است . لبه‌های زخم برجسته، صاف وکاملا واضح می‌باشد . لنفادنوپاتی ان بدون درد، سفت ومتمایز بوده هرگز به هم نچسبیده و چرک نمی‌کند ودر عرض یک یا دوهفته ایجاد می‌شود.شانکر بدون درمان درعرض سه تا 6 هفته با به جا گذاشتن اسکار بهبود می‌یابد . بیماری در سه چهارم موارد بهبود می‌یابد و دریک چهارم موارد , 6 هفته بعد از ظهور شانکر علایم بالینی مرحله دوم ایجادمی شود .

یک هفته بعد از ظهور شانکر، تست‌های vDRLوRPR مثبت می‌شوند .درصورتیکه این تست‌ها مثبت باشند با تست اختصاصی FTA تائید می‌شود .از دو تست اول در غربالگری و کنترل پاسخ به درمان استفاده می‌شود . اگر دو تست vDRLوRPRمنفی باشد ولی شواهد بالینی سیفلیس را داشته باشیم باز هم از FTA استفاده می کنیم .بیماری که FTA او مثبت باشد تا اخر عمر این تستش مثبت خواه ماند .این تست در صد درصد سیفلیس ثانویه مثبت است .مثبت شدن مرزی ان در حاملگی شایع می‌باشد. ضمناواکنش دهی ضعیف تست VDRL شایع بوده و در تقریبا سی درصد افرادطبیعی دیده می‌شود

۲-مرحله ثانویه (پدید آمدن راش)

در صورت درمان نشدن، ۴ تا ۱۰ هفته پس از ظهور شانکر بیماری به شکل راش در یک یا چند منطقه از پوست نمایان می‌شود. ممکن است لکه‌های خشن کف دست یا پا پدید آید، یا به شکل نقاط برجسته و ترکیدنی، یا لکه‌های بزرگ نامنظم، و یا آکنه‌های بدشکل، یا جوش‌های پر چرک و ترکیدنی (مانند آبله مرغان) روی پوست ظاهر شود. سیفلیس مرحله دوم با ضایعات جلدی مخاطی، سندرم شبه انفلوانزا و آدنوپاتی ژنزالیزه بدون درد مشخص می‌شود که دو تا ده هفته باقی می ماند . راش جلدی ان معمولادوطرفه ومتقارن است.در هنگام شروع ضایعات تب مختصر هست یا نیست . راش ان غیر التهابی و با شروع تدریجی بوده و تا مدت‌ها باقی می ماند . بدون درد یا خارش است . رنگ ضایعات مشابه گوشت تازه بریده یا یک ته رنگ مسی می‌باشد .شایعترین نوع ضایعات ماکولوپاپولر است که معمولاً در کف دست و پا می‌باشد .ممکن است همراه کچلی ریش، موی سرو مژه‌ها بوده و یاروی سطوح مخاطی ظاهر شود . تمام ضایعات جلدی سیفلیس مرحله دوم، عفونی هستند .بنابراین در صورتی که نوع ضایعات را نمی دانید از لمس کردن انها پرهیز کنید .

راش در صورت درمان نشدن پس از ۲ یا ۶ هفته خود به خود از بین می‌رود و بیماری وارد مرحله سوم می‌شود.

۳-مرحله نهفته (سیفیلیس درمان نشده)

در این مرحله علایم مرحله قبل ناپدید شده است ولی باکتری فعال است (قابل سرایت نیست) و به اندام‌های داخلی صدمه می‌زند. از جمله مغز، اعصاب، چشم، قلب و رگ‌های خونی، کبد، استخوان‌ها و مفاصل. سیفلیس نهفته یعنی بیماری که تست سرولوژیک او مثبت استولی بیماری فعال ندارد .طول مدت سیفلیس نهفته زودرس کمتر از یک سال و سیفلیس نهفته دیررس بیشتر از 4 سال می‌باشد .

در موارد نادری عوارض بیماری پس از سال‌ها ظاهر می‌شود که می‌تواند عدم هماهنگی در حرکت عضله‌ها، فلج شدن، کوری پیش رونده، دمانس یا سایر تغییرات روانی، دردهای مبهم، تهوع مکررتومورهایی در پوست، استخوان، کبد و … باشد.

عوارض

  • ابتلا به سیفیلیس خطر بروز ایدز را تا ۵ برابر افزایش می‌دهد.
  • خطر به دنیا آمدن نوزاد مرده یا مرگ نوزاد پس از تولد در مادران بارداری که سیفیلیس درمان‌نشده دارند وجود دارد.سیفلیس مادرزادی هم ممکن است در این حال اتفاق بیفتد . میکرب سیفلیس هر زمانی از حاملگی می‌تواند از جفت رد شود . درمان کافی مادر قبل از هفته شانزده حاملگی معمولاً مانع عفونت جنین می‌شود .درمان بعد از هفته ۱۸ ممکن است مادر را معالجه کند ولی مانع ایجاد عوارض در جنین نمی‌شود . علایم سه گانه هوچینسون یعنی دندان‌های هوچینسون، کراتیت بینابینی، و کری عصب ۸، پاتوگنومونیک سیفلیس مادرزادی دیررس می‌باشد .

درمان

بیمارانی که تحت درمان قرار می‌گیرند بایدیک ازمایش PRP قبل ازدرمان داشته باشند . بهترین شاخص موفقیت درمان افت تیتر این ازمون است . برخلاف تشخیص سیفیلیس، درمان آن ساده تر است. در طی مراحل اول، دوم و نهفته اول تزریق دوزواحد پنی سیلین جهت درمان کافی است. افرادی که به پنی سیلین حساسیت دارند و حامله هم نیستند از آنتی بیوتیک‌های خوراکی مثل داکسی سایکلین، تتراسایکلین و یا اریترومایسین برای مدت ۲ هفته سود می برنند[۲].

  • بیمارانی که در مرحله نهفته دیررس تشخیص داده می‌شوند و یا مرحله بندی برای آنهاامکان پذیر نیست، نیاز به تزریق ۳ دوز پنی سیلین به فاصله یک هفته دارند[۳].
  • در بیمارانی دارای نوروسیفیلیس (درگیری سیستم اعصاب مرکزی) هستند؛ تزریق وریدی پنی سیلین جی هر ۴ ساعت برای ۱۰ تا ۱۴ روز مورد نیاز است. یک رژیم درمانی جایگزین دیگر تزریق پنی سیلسن یکبار در روز به همراه مصرف خوراکی پروبنیسید ۴ بار در روز برای مدت ۱۰ تا ۱۴ روز می‌باشد[۴].

 

رئاژین پلاسمائی سریع (RPR ) 

مترادفات : تست VDRL  ، واسرمن ، تست آنتی بادی رئاژینیک .

توصیف : تست RPR  آنتی بادی های باند شده به کاردیولیپین (که اولین بار از قلب گاو استخراج شد ) را نشان می دهد . از نظر تاریخی ، این تست دارای اهمیت زیادی بود .چرا که در بیماران مبتلا به سیفیلیس مثبت میشد. بدنبال آن انواع تست ها و تکنیک ها برای نشان دادن واکنش به این آنتی ژن تهیه گردید .

روش : تست RPR  یک تست فلوکولاسیون می باشد ( که نتایج آن می تواند به صورت ماکروسکوپی یا میکروسکوپی گزارش گردد )

مقادیر نرمال : RPR  در حالت نرمال وجود ندارد . ( نتایج منفی ممکن است در مراحل اولیه یا انتهائی بیماری سیفلیس مشاهده شود . )

مقادیر غیر طبیعی :

RPR  یک تست حساس ولی غیر اختصاصی است .

- سیفیلیس : حساسیت این تست وابسته به مرحله بیماری است . در سیفیلیس اولیه 75 درصد ،  در سیفیلیس ثانویه 99 درصد و در فاز نهفته تاخیری با سیفیلیس ثالثیه 70 درصد . تشخیص سیفیلیس با تیتر بالا یا بالارونده RPR  در زمینه مناسب بالینی صورت می گیرد .

از طرفی بیماران مشکوک به سیفیلیس باید با تست های اختصاصی تر عفونت ترپونمائی مانند FTA-ABS  ( تست جذب آنتی بادی ترپونمائی فلورسنت ) و MHA-TP  مورد ارزیابی قرار گیرند .

بیماران با تست مثبت RPR  ولی با نتایج منفی تست های اختصاصی ترپونما اصطلاح مثبت بیولوژیک RPR را به خود اختصاص  میدهند .

هرچند RPR برای سیفیلیس اختصاصی نیست ، اما یک فاکتور تعیین کننده تشخیصی در پیگیری پاسخ به درمان است زیرا درمان موفق سیفیلیس با منفی شدن RPR بعد از یک دوره زمانی (یکسال برای سیفیلیس اولیه ) همراه است .

- موارد دیگر :تست RPR در بیماریهای دیگر نظیر منونوکلئوز ، جذام ، هپاتیت ،لوپوس و سندرم آنتی فسفولیپید ممکن است مثبت شود .

فاکتورهای مخدوش کننده : در کمتر از 2% از زنان باردار نتیجه مثبت کاذب دیده می شود .

کاربردها :تست RPR به عنوان یک غربالگری در سیفیلیس اولیه یا ثانویه در افرادی که شرکای جنسی متعدد دارند و بدون علامت هستند و یا در تأیید تشخیص سیفیلیس ثانویه در خصوص ضایعات سیفیلیسی و یا به عنوان معیاری برای تعیین کارائی درمان و یا جهت شناسایی یک RPR مثبت کاذب بیولوژیک میتواندبه کار برود .