اطلاعات‌ اولیه‌

 

توضیح‌ کلی‌

حصبه‌ عبارت‌ است‌ از عفونت‌ باکتریایی‌ دستگاه‌ گوارش‌. می‌تواند تمامی‌ سنین‌ را مبتلا کند ولی‌ شیرخواران‌ و افراد بالای‌ 60 سال‌ معمولاً دچار موارد شدیدتری‌ می‌گردند.

علایم‌ شایع‌

  • اسهال‌. در موارد خفیف‌ تنها ممکن‌ است‌ 3-2 بار اجابت‌ مزاج‌ شل‌ در روز وجود داشته‌ باشد. در موارد شدید ممکن‌ است‌ هر 15-10 دقیقه‌ اسهال‌ آبکی‌ رخ‌ دهد.
  • استفراغ
  • تب‌
  • سردرد
  • دردهای‌ عضلانی‌
  • بثور پوستی‌ قرمز رنگ‌ روی‌ شکم‌
  • کرامپ‌های‌ شکمی‌ (گاهی‌)
  • خون‌ در مدفوع‌ (گاهی‌) یک‌ حمله‌ نسبتاً خفیف‌ ممکن‌ است‌ با اسهال‌ استفراغ‌ ساده‌ اشتباه‌ شود.

علل

عفونت‌ با سالمونلاتیفی‌ که‌ یک‌ باکتری‌ است‌ که‌ در حیوانات‌ مبتلا به‌ عفونت‌ یافت‌ می‌شود و با گوشت‌ یا شیر آلوده‌ به‌ انسان‌ها منتقل‌ می‌گردد. پختن‌ کامل‌ میکروبها را می‌کشد. عفونت‌ می‌تواند به‌ وسیله‌ افراد بیمار یا حاملین‌ غیر بیماری‌ که‌ پس‌ از اجابت‌ مزاج‌ بدون‌ شستن‌ دقیق‌ دست‌ها به‌ غذا دست‌ می‌زنند، نیز منتقل‌ گردد.

عوامل‌ افزایش‌دهنده‌ خطر

  • بیماری‌ که‌ مقاومت‌ را کاهش‌ داده‌ باشد.
  • شرایط‌ سکونت‌ شلوغ‌ یا غیر بهداشتی‌
  • مسافرت‌ به‌ کشورهای‌ استوایی‌
  • برای‌ مسافرت‌ به‌ کشورهایی‌ که‌ حصبه‌ وجود دارد، واکسیناسیون‌ برای‌ تیفوئید (تزریقی‌ یا نوع‌ خوراکی‌) در در نظر بگیرید.
  • در طول‌ مسافرت‌ در مناطق‌ استوایی‌، از آب‌، شیر، سالاد و سبزیجات‌ خام‌، میوه‌های‌ پوست‌ نکنده‌ و محصولات‌ لبنی‌ پرهیز کنید.
  • از مرغ‌ و خروس‌ و محصولات‌ آنها که‌ به‌ مدت‌ طولانی‌ خارج‌ از یخچال‌ مانده‌ باشند، بپرهیزید.
  • بعد از اجابت‌ مزاج‌ و پیش‌ از دست‌ زدن‌ به‌ غذا دست‌های‌ خود را بشویید.

عواقب‌ مورد انتظار

با درمان‌ معمولاً ظرف‌ 3-2 هفته‌ قابل‌ علاج‌ است‌. بدون‌ درمان‌ می‌تواند کشنده‌ باشد.

عوارض‌ احتمالی‌

درمان

 

اصول‌ کلی‌

  • تشخیص‌ با بررسی‌ آزمایشگاهی‌ خون‌ صورت‌ می‌گیرد.
  • ‌بستری در بیمارستان‌ برای‌ موارد شدید، سایرین‌ می‌توانند در منزل‌ معالجه‌ شوند.
  • افراد بیمار را جدا کنید و از آنها بخواهید از کمدهای‌ کنار تخت‌ یا حمام‌ استفاده‌ کنند.
  • از یک‌ پوشش‌ گرم‌کننده‌ یا بطری‌ آب‌گرم‌ برای‌ تسکین‌ کرامپ‌های‌ شکمی‌ استفاده‌ کنید.
  • دست‌ها را به‌ دقت‌ و بیشتر مواقع‌ بشویید.
  • بیماران‌ را مرتباً در بستر بچرخانید.
  • از پارچه‌های‌ ولرم‌ برای‌ کشاله‌ ران‌ و زیر بغل‌ برای‌ کاهش‌ تب‌ استفاده‌ کنید، آسپرین‌ یا استامینوفن‌ نخورید؛ هر دوی‌ آنها لوله‌ گوارش‌ را تحریک‌ می‌کنند. از مسهل‌ استفاده‌ نکنید.

داروها

فعالیت

حداقل‌ 3 روز پس‌ از محو علایم‌ استراحت‌ در بستر ضروری‌ است‌. برای‌ پیشگیری‌ از تشکیل‌ لخته‌های‌ خونی‌ ورید عمقی‌، پاها را باید غالباً در بستر خم‌ کرد.

رژیم‌ غذایی‌

در طول‌ مرحله‌ اسهال‌ یک‌ رژیم‌ غذایی‌ کاملاً مایع‌ لازم‌ است‌. سپس‌ یک‌ رژیم‌ غذایی‌ پرکالری‌ و کاملاً متعادل‌ لازم‌ است‌. مکمل‌های‌ ویتامینی‌ و معدنی‌ ممکن‌ است‌ کمک‌کننده‌ باشند.

در این‌ شرایط‌ به‌ پزشک‌ خود مراجعه‌ نمایید

اگر شما یا یکی‌ از اعضای‌ خانواده‌تان‌ علایم‌ حصبه‌ را داشته‌ باشید. ـ تب‌ ـ گلودرد ـ سرفه‌ شدید یا سرفه‌ خونی‌ ـ تنگی‌ نفس‌ ـ درد یا تورم‌ شدید شکم‌ ـ خونریزی‌ از مقعد ـ درد در ساق‌ یا ران‌ ـ سردرد، گوش‌درد یا تورم‌ مفاصل‌


آزمایش ویدال برای تشخیص سرولوژی بیماری حصبه و شبه حصبه به کار می رود که علت آنها آلودگی با باسیلهای گونه سالمونلا از دسته باسیلهای روده ای می باشد. این باسیلها از راه دستگاه گوارش وارد بدن انسان می شوند و موجب پیدایش بیماریهای مهم زیر می گردند:

.۱تب های تیفوئیدی و پاراتیفوئیدی که به نام تب های روده ای معروف است.

.۲سپتی سمی و عفونت خونی.

 .۳مسمومیت های غذایی.

 باسیلهای تیفوئید و پاراتیفوئید را می توان قبل از اینکه تست ویدال مثبت شود به ترتیب از خون، مدفوع و سپس ادرار جدا کرد. به تدریج که تیتر آنتی بادی بالا می رود کشتهای مثبت میکروب نیز کمتر می شوند. طبق آمار گزارش شده تنها ۵۰درصد از بیمارانی که مبتلا به تب روده ای می شوند آزمایش ویدال آنها یک هفته پس از ورود میکروب به بدن مثبت می شود در صورتی که چهار هفته بعد، ۹۰تا ۹۵درصد بیماران آزمایش ویدال آنها مثبت خواهد شد.

آزمایش کلاسیک ویدال اولین بار در سال ۱۸۹۶توسط ویدال دانشمند فرانسوی به مجمع پزشکان بیمارستانهای پاریس ارائه شد. در آزمایش کلاسیک ویدال خود میکروب به عنوان آنتی ژن به کار می رفت و فقط آنتی بادی علیه تاژک های میکروب یا آنتی ژن Hاندازه گیری می شد. آزمایش تکمیلی و تفکیکی تشخیص آگلوتینینهای Oو Hبیماری حصبه در ایران امروزه با همان نام ویدال انجام می شود.

 

آزمایش ویدال WIDAL TEST

معمولا در حصبه (تیفوئید)و شبه حصبه (پاراتیفوئید) اگلوتینیهای "O" از حدود روز هشتم و آگلوتینینهای "H" از حدود روز دهم تا دوازدهم به تدریج در خون ظاهر می شوند. در ابندای بیماری تیتر آگلوتینین "O" بیشتر از "H" می باشد، ولی پس از چند روز تیتر "H" به سرعت بالا رفته و از "O" بیشتر می شود. حداقل تیتر قابل قبول و با ارزش آگلوتینین ها در آزمایش ویدال در کشورهای مختلف متفاوت است و در ایران چنانچه تیتر سرم بیمار در برابر آنتی ژن سوماتیک "O" حداقل 1/80 و در برابر آنتی ژن فلاژله "H" حداقل 1/40 باشد، بیمار مشکوک به تیفوئید و پاراتیفوئید می باشد. در صورتیکه آگلوتینین "O" 1/160 و آگلوتینین "H" 1/80 و یا بیشتر باشد، بیمار با توجه به علائم بالینی و وضعیت اپیدمیولوژی به بیماری تیفوئید یا پاراتیفوئید مبتلاست. یادآوری می شود که تیتر آگلوتیناسیون "H" به تنهایی هیچ ارزش تشخیصی ندارد، در صورتیکه آگلوتیناسیون قابل قبول "O" دلیل بر بیماری است. تیتر آگلوتنین "O" به ندرت از 1/400 بالاتر می رود و پس از بهبودی در عرض 3 تا حداکثر 6 ماه به صفر می رسد، ولی تیتر آگلوتنین "H" از 1/1000 بالا تر رفته و سالها پس از بهبودی مثبت می ماند.

تفسیر نتایج آزمایش ویدال

برای روشن شدن مطلب مثالهای مختلفی از نتایج آزمایشگاهی در جدول زیر مورد مطالعه و تفسیر قرار داده می شوند.

5 4 3 2 1 مثالها
- 1/80 1/80 - 1/160 OD
- - - - - OA
- 1/160 - 1/160 - OB
1/320 - - - 1/320 Hd
- - - - - Ha
- - - 1/320 - Hb


مثال 1 و 2: تفسیر این دو مورد خیلی آسان است و در مورد اول بیمار مبتلا به حصبه و در مورد دوم بیمار مبتلا به شبه حصبه در اثر میکروب سالمونلا پاراتیفی B است.
مثال 3: در این مورد OD 1/80 مثبت و بقیه منفی گردیده است. این مورد به چند صورت می تواند تفسیر گردد:
الف- بیمار مبتلا به حصبه بوده و در روز 7 تا 10 بیماری می باشد. در این وضعیت چون آنتی بادی علیه آنتی ژن "O" زودتر به وجود می آید، لذا آزمایش در مقابل ژن "O" مثبت شده است. در این مورد باید پس از چند روز آزمایش را تکرار کرد، در صورتیکه تیتر آنتی بادی علیه آنتی ژن "O" افزایش نشان داد و آنتی بادی ضد "H" نیز در سرم مثبت شد، در اینصورت حدس ما صحیح است.
ب- ممکن است عفونت ناشی از میکروب دیگری از گروه سالمونلا باشد که دارای آنتی ژن مشترک "O" با باسیل سالمونلاتیفی است ولی آنتی ژن "H" آنها متفاوت است. در عفونتهای ناشی از سالمونلا انتریتیدیس این حالت زیاد مشاهده می شود، که در این صورت با تکرار آزمایش در چند بعد مجددا افزایش تیتر "O" را خواهیم داشت ولی آنتی بادی بر علیه آنتی ژن "H" افزایش نخواهد یافت.
ج- ممکن است شخص مبتلا به عفونت با باسیل پرسینیا باشد که با آنتی ژن "O" سالمونلانیفی تشابه آنتی ژنی دارد، این مورد هم مانند موارد بالا در صورت تکرار افزایش آنتی بادی "O" را داریم و آنتی بادی بر علیه H بالا نخواهد رفت.
مثال 4: در این مورد آنتی بادی بر علیه هر دو آنتی ژن OD و OB مثبت است که ممکن است به علت یکی از احتمالات زیر باشد:
الف- شخص مبتلا به عفونت با باکتری از گروه سالمونلاهاست که آنتی ژن "O" مشترک با میکروب سالمونلاتیفی OD و سالمونلاپاراتیفی OB دارد و در این مورد باید به فکر سالمونلاتیفی موریوم بود.
شخص ممکن است مبتلا به سالمونلاپاراتیفی B در اوایل هفته دوم باشد (در زمانی که هنوز آنتی "H" بالا نرفته است) که با باسیل سالمونلاتیفی تشابه آنتی ژنی دارد، که با تکرار آزمایش در چند روز آینده "Hb"بیمار بالا خواهد رفت.
ج- شخص ممکن است مبتلا به عفونت با میکروب پرسینیا باشد.
مثال 5: در یان بیمار Hd بیمار به نسبت 1/320 مثبت و بقیه آنتی ژن ها منفی می باشند. این حالت چند تفسیر دارد:
الف- محتملترین حالت این است که بیمار سالها پیش مبتلا به تیفوئید شده و اکنون تب بیمار حاصل بیماری نامعلوم دیگری می باشد.
ب- اگر بیمار مبتلا به تیفوئید در اوایل بیماری و قبل از آنکه آنتی بادی علیه آنتی ژن "O" در سرم او ظاهر گردد، داروی کلر امفتیکل یا کورتیکواستروئید و یا هر دو را دریافت نماید، از پیدایش آنتی بادی بر علیه آنتی ژن "O" جلوگیری خواهد شد. این داروها ظاهرا مانع سنتز آنتی بادی بر علیه آنتی ژن "O" می شوند.
ج- در موارد بسیار بسیار نادر ممکن است شخص مبتلا به عفونت سالمونلایی شده باشد که آنتی ژن "H" مشترک با باسیل سالمونلا داشته باشد ولی از نظر آنتی ژن "O" با یکدیگر تفاوت داشته باشند.
بهترین راه تشخیص قطعی بیماری در مورد ب و ج کشت مدفوع و تشخیص میکروب سالمونلا می باشد.