یاد آوری:

 اگر در واکنشهای سرولوژی، آنتی ژن یک ذره محلول باشد

 

مانند هورمون، پروتئین های موجوددر سرم و غیرهواکنش رسوبی یا پرسیپیتاسیون نامیده می شود.

 

 واکنشهای رسوبی در محیط نیمه جامد مانند ژل، انجام می شوند.

 

 

 

 

نسبت غلظت آنتی بادی و آنتی ژن

 

اولین بار هایدلبرگرHeidelbergerو همکارانش نشان دادند که غلظت آنتی بادی اختصاصی و آنتی ژن مربوطه باید با یکدیگر متناسب باشد تا تمام آنتی بادی موجود در لوله آزمایش به آنتی ژن مجاورش متصل شود و حداکثر واکنش سرولوژی انجام پذیرد.

این محققین مقادیر متفاوتی از یک آنتی ژن پلیساکاریدی را در لوله های آزمایش ریخته و به آنها مقدار ثابتی از آنتی بادی ضد آن را اضافه نمودند

سپس لوله های محتوی آنتی بادی و آنتی ژن را مدتی در گرمخانه

37درجه سانتیگراد قرار دادند تا واکنش صورت گرفته و رسوب کمپلکس آنتی بادی و آنتی ژن حاصل شودرسوب را پس ازجمع آوری، شستشو داده تا آنتی بادیهای اضافی که به آنتی ژن متصل نشده اند، حذف شوند، سپس مقدار پروتئین موجود در رسوب را بوسیله روش کجلدال اندازه گیری نمودند. از آنجایی که آنتی ژن بکار برده شده فاقد پروتئین بود، بنابراین تمام پروتئین اندازه گیری شده، نشاندهنده مقدار آنتی بادی اختصاصی است که به آنتی ژن متصل و رسوب داده شده است

حال چنانچه مقدار پروتئین رسوب دادهشده را نسبت به ترتیب لوله های آزمایش، بر روی منحنی رسم کنیم، نمودار شماره1 بدست می آید

نمودارمنحنی واکنش رسوبی مقدار ثابت آنتی بادی با غلظتهای مختلف آنتی ژن ( منحنی هایدلبرگر)

با توجه به این منحنی، مشاهده می شود که در لوله های آزمایش ابتدایی از سمت چپ، مقدار آنتی ژننسبت به آنتی بادی کمتر است.

در این لوله ها مقدار آنتی بادی رسوب داده شده نیز کمتر از لوله های

وسط می باشد.

در لوله های ابتدایی، مقداری از آنتی بادی آزاد می باشد که شسته شده و محاسبه نگردیده پروزون(Prozone)یا  (Antibody-excess Zone) است. به این ناحیه، منطقه فزونی آنتی بادیگفته می شود.

 در لوله های وسط، منطقه ای است که تقریباً تمام آنتی بادی موجود در لوله آزمایش به آنتی ژن متصل شده و رسوب کرده است. به این ناحیه، منطقه تعادلEquivalence zone  می گویند.

در لوله های سمت راست منحنی، نسبت مقدار آنتی ژن بتدریج نسبت به مقدار ثابت آنتی بادیافزایش بیشتری پیدا می کند و منحنی سیر نزولی را طی می کند و در نتیجه مقدار آنتی بادیی که به آنتیژن متصل شده و رسوب نموده است، کاهش می یابد.

این ناحیه را منطقه فزونی آنتی ژن یا پستزون(Postzone)  یا antigen excess Zone منطقه ازدیاد آنتی ژن می نامند

کاربرد عملی نموداردر تمام آزمایشهای سرولوژی می باشد

بر اساس این نمودار، چنانچه درتیتراسیون سرم بیماری، در لوله های اول، جواب آزمایش منفی ولی در لوله های وسط مثبت شود و یابطور غیر یکنواخت، لوله های آزمایش مثبت و منفی شوند، علت آن همین نامتناسب بودن غلظتهای آنتیبادی و آنتی ژن نسبت به یکدیگر می باشد.

به این وضعیت در اصطلاح، پدیدۀ منطقه ایPhenomenon  zone

می گویند.از جمله آزمایشهایی که پدیدۀ منطقه ای ممکن است در آنها اتفاق بیفتد، می توان به آزمایش رایت (برای تشخیص بیماری تب مالت)

اشاره کرد.